ابن مهلب ( نواده مهلب پسر محمد پسر شادى )
مقدمهء مصحح 25
مجمل التواريخ والقصص ( تصحيح ملك الشعراء بهار ) ( فارسى )
« پس نامها فرستادن گرفت ببو سلم و عهدها كردن [ و ] فرمود تا همه بنى هاشم بوى نامه نوشتند كه خود را زشت نام همى كنى بدين كردارها تو اندرين دولت ، و امير المؤمنين در حق تو هر چه بهتر » ( ص : 326 ) مثال ديگر : « و روزگارى فضل بن سهل بر مأمون [ اين كارها ] پوشيده بود تا على بن موسى الرضا مأمون را بگفت ازين حال و نصيحتها كرد از چند چيز كه بر وى همى پوشيده داشت اندر كار مملكت » ( ص : 352 ) و ازين دست جملها بسيارست ، اما بناى كتاب بر اين طريقه نيست ، و بيشتر جملها كوتاه و بسياق زبان فارسى و بسيار فصيح و شيرينست . ديگر عبارات موجز و مخلّ : « نوذر پسر منوچهر بود . . . اما پادشاهى افراسياب از وى بستد و او را بكشت و اندر شاهنامه شرحى تمام دارد ، بجاى خويش گفته شود ، ليكن نه بس مدت پادشاهى كرد مگر از آن وضع كردست » ( ص : 28 - 27 ) درين جمله ، فاعل ( پادشاهى كرد ) و ( وضع كرد ) كه در عقب هم آمده است ظاهرا يكى به نظر ميرسد و حال آنكه فاعل فعل اول نوذر و فاعل فعل ديگر فردوسى است . . . اشتباههاى ترجمهء مؤلف در ترجمهء مطالب اشتباههائى نيز كرده است كه همه يا غالب آنها كه هنگام تصحيح ملتفت آن شدهام ، در حواشى نموده شده است ، و اگر بخواهيم آن همه را ياد كنيم مقدمه دراز گردد رجوع كنيد بصفحات : 184 - 313 - 318 - 372 - 376 - 467 - 468 - 474 - 475 - 476 - 477 - 488 - 492 - 517 - و غيره . . . مخصوصا در انقلاب بغداد بعهد المقتدر باللّه در صفحات 371 - 372 - 373 كه از حمزه ترجمه كرده است ، پس از مقابلهء با مجموعهء حمزه درست معلوم مىشود كه مؤلف گاهى از حل عبارات عربي طفره زده و نه آنست كه بخواهد آن را باختصار آرد بلكه هر جا هر چه يافته و حل كرده به فارسى آورده و هر جا دشوار يافته از آن درگذشته است اما اين معنى عموميت ندارد و نه چنانست كه اين كتاب همه جا اينطور باشد . و نيز در باب اختلافات تاريخى مطالبى است كه هر كدام بجاى خود ذكر شده است . رسم الخط كتاب در اين كتاب همه جا پ و چ و ژ را با يك نقطه نوشته جز در يكى دو مورد كه پاء سه نقطه آورده و آن هم معلوم نشد از ناسخ است يا از مصحح و ما تمام اين حروف را بسه نقطه كرديم . ديگر غالبا ( كه ) را به عادت قديم ( كى ) نوشته و گاهي هم طورى است كه بين ( كه ) و ( كى ) خوانده مىشود يعنى با ياى معكوس كوچك نوشته است - و ما همه جا آنها را